ایدهپردازی با حروف الفبا
اگر بخواهید منتظربمانید تا یک ایدهی خلاقانه بهذهنتانبرسد، احتمالا بسیاری از بزنگاهها را ازدستمیدهید. غیرازاینکه برای برانگیختن خلاقیت خودتان ممکناست زمان کافی نداشتهباشید، گاهی مثلا در تسهیلگری جلسات برای جلب مشارکت افراد کمحرف، لازم است خلاقیت دیگران را نیز برانگیزید. پس بهجای انتظار برای رسیدن ایدههای خارقالعاده، میتوانید بهسرعت دستبهکارشوید و تکنیکهای خیلی سادهای را برای ایدهپردازی بهکاربگیرید. یک تکنیک این است که با هر حرف الفبا عبارتی بسازید. ایدهپردازی با حروف الفبا، لااقل ۳۲ ایده به شما میدهد.
برای این منظور:
- حالوهوای عمومی را مشخص کنید.
- برای هر حرف ۱ تا ۳ عبارت بنویسید.
- ایدههای ضعیف را تا پیداکردن ایدهی بهتر، حذفنکنید.
- از یکپارچگی حالوهوای ایدهها مطمئنشوید.
- بهترینها را نگهدارید.
ایدهها و عبارتها فقط محرک خلاقیت هستند و باید کمککنند نهایتا قصهگویی تسهیلشود. پس برای یکپارچهشدن حالوهوا، اگر مثلا حالوهوا طنز است، بهتر است ایدهها پتانسیل طنزآمیزی داشتهباشند یا اگر فضا رسمی و حرفهای است، بهتر است تجربهمحور و مهارتمحور باشند.
نمونهی گیمیفیکیشن
مثلا در مرور کتاب «بهترین قصهگو برنده است» قصدداشتیم از طریق گیمیفیکیشن، مشارکت دوستان کتابخوان را برای مرور تکنیکهای معرفیشده در کتاب جلبکنیم.
برای اینکه قصههای متنوعتری گفتهشود، بهتر بود از قالبهای معمول معرفیهای حرفهای خارجشویم. درعینحال باید ایدههایی پیشنهادمیدادم که برای همه آشنا باشند. پس از طریق ایدهپردازی با حروف الفبا، ۳۲ عبارت نوشتم تا ملهم از آنها، رفقا قصهشان را بگویند.
| الف | اسب تکشاخ |
| ب | بلبل هزاردستان |
| پ | پلنگ صورتی |
| ت | تابلوی مونالیزا |
| ث | ثروت قارون |
| ج | جوجه اردک زشت |
| چ | چوب دو سر طلا |
| ح | حلالمسائل کتابهای درسی |
| خ | خاله سوسکه |
| د | دهقان فداکار |
| ذ | ذرات معلق در هوا |
| ر | رابین هود |
| ز | زورو |
| ژ | ژان والژان |
| س | سنگ زیرین آسیاب |
| ش | شنگول و منگول |
| ص | صابون که اگه با س بنویسی کف نمیکنه |
| ض | ضربهفنیشدن پوریای ولی |
| ط | طبل توخالی |
| ظ | ظرفیت تکمیل است |
| ع | علاءالدین و چراغ جادو |
| غ | غروب جمعه |
| ف | فرشتهی مهربون پینوکیو |
| ق | قورباغهی زشت که پرنس طلسمشده بود |
| ک | کدو قلقلزن |
| گ | گاو پیشونی سفید |
| ل | لکلک و لاکپشت |
| م | مرغ همسایه که غازه |
| ن | نهنگ سفید (موبیدیک) |
| و | وام بدون بهره |
| ه | هفت خان رستم |
| ی | یوزارسیف تکرار هشتصدم |
هرکسی که قصهاش را میگفت، یک حرف را پیشنهادمیکرد. بعد من مثلا میگفتم: «قصهی من قصهی اسب تکشاخ است…». دوستان با شنیدن این عبارت، تصمیممیگرفتند که قصهی خود را از این زاویه روایتکنند یا نه.
بعضی از عبارتها برای جمع آشناتر بودند. پس بیش از یک نفر را مشتاق به قصهگویی کردند. مثلا «شنگول و منگول» و «اسب تکشاخ» از آن عبارتهایی بودند که خلاقیت عدهی بیشتری را برانگیختند؛ اولی بابت نقش گرگِ قصه، دومی بابت خاصبودنش.
نهایتا به بهترین قصهگو به انتخاب جمع، لوح تقدیر «قصهگوی برتر» دادیم. بعد هم به کسی که قصههای تکتک قصهگوها را بهخاطرسپردهبود، لوح تقدیر «گوشسپارنده برتر» دادیم. (بهاعتبار فصل قصهشنوی)
جمعبندی
در ایدهپردازی با حروف الفبا ممکن است برای بعضی از حروف، تعداد زیادی ایده بهذهن برسد؛ مثلا کلمات بسیاری با «الف» آغاز میشوند. تصمیم با شماست که تمام ایدههای شروعشونده با یک حرف را نگهدارید یا فقط از بهترینشان استفادهکنید.
خود را مقیّدکنید که حتی با حروف کمکاربردی مثل «ث» و «ظ» هم به ایدهای درخور برسید.
پس پیشنهادمیکنم بهجای اینکه بابت کمبود وقت خود را بیازارید، تکنیکهای اینچنینی را در جعبهابزار خلاقیت خود داشتهباشید.
