یک مباحثه تخصصی

یک بار در جلسه‌ای از دوستان پرسیدم که از چابکی یاد پارکور می‌افتند یا فوتبال؟ اکثرا گفتند پارکور. خودم هم می‌خواستم مثال‌م را با پارکور پیش ببرم. علی سخایی که حوزه فعالیت‌ش چابکی سازمانی است، گفت چابکی به فوتبال نزدیک‌تر است. چون در پارکور، دقیقا می‌دانی اگر چه‌طوری بپری و پا را کجا بگذاری می‌توانی ادامه بدهی، اما در فوتبال در لحظه باید تصمیم بگیری، تنه می‌خوری، موقعیت بازیکن‌ها عوض می‌شود و… یعنی ذهن ما را هدایت کرد به این سمت که چابکی در مدیریت، یک الگوی ذهنی است برای ادراک، تصمیم‌گیری و واکنش در برابر تغییرات محیط.

آن روز عده‌ای بلافاصله متقاعد شدند که فوتبال به رویکرد چابکی سازمانی نزدیک‌تر است. اما عده‌ای همچنان می‌گفتند که وقتی تداعی اولیه در ذهن، پارکور است، باید دردامنه‌ی معنایی چابکی بازنگری کرد. بعد طبیعتا صحبت به اینجا کشید که «چابکی در ورزش» با «مدیریت چابک» نگاشت یک‌به‌یک ندارد و موضوع چابکی از زوایای مختلف بررسی شد. نهایتا اکثر ما قبول کردیم که با تعریفی که می‌شنویم، فوتبال به چابکی سازمانی نزدیک‌تر است.

یک نظرسنجی عمومی

بعدا در اینستاگرام یک استوری نظرسنجی گذاشتم که از چابکی یاد چی می‌افتین؟ گزینه‌ها پارکور، فوتبال و یک گزینه‌ی طنز بودند (نوشتم آهوی دشت زنگاری). چون فضا عمومی (غیرتخصصی) بود، هیچ مقدمه‌ای نداشتیم و از همه مهم‌تر چون حال‌وهوای اینستاگرام من عمدتا طنز و شوخی است، انتظار داشتم که اکثرا پاسخ شوخی را انتخاب کنند. اما پارکور با ۵۴٪ بیشترین رأی را آورد!

از «چابکی» یاد چی می‌افتین؟	درصد انتخاب
پارکور	۵۴٪
فوتبال	۱۱٪
آهوی دشت زنگاری	۳۵٪

علاوه بر اینستاگرام، حتی در پستی که در لینکدین گذاشتم، فردی که زمینه‌ی تخصصی‌اش با موضوع چابکی فاصله داشت، تأکید کرد که فقط اگر «رونالدو» بازی کند، آن وقت می‌توان فوتبال را چابک‌تر دانست.

از درک مفهوم تا انتخاب واژه

نتیجه‌ای که از مقایسه‌ی آن مباحثه تخصصی و نظرسنجی عمومی گرفتم این بود که ما از مفهوم «چابکی» یاد تحرک فیزیکی و سرعت و انعطاف‌پذیری می‌افتیم. در حالی که وقتی از «رویکرد چابکی سازمانی» صحبت می‌کنیم، با یک عبارت طرف می‌شویم که در کنار کلمه‌ی چابکی، کلمه‌های رویکرد و سازمان را هم در خود دارد.

یعنی باید یادمان باشد که مثل کتاب «چه کسی می‌گوید فیل‌ها نمی‌توانند برقصند» نوشته‌ی لو گرستنر درباره‌ی نجات IBM از ورشکستگی، قرار نیست ما رقصیدن یک سازمان را به چشم ببینیم. بلکه چابکی سازمانی یعنی سرعت واکنش و نوع و میزان انعطاف‌پذیری در برابر تغییرات محیط.

به‌علاوه، در فهم عبارت «رویکرد چابکی سازمانی» کلمه‌ی رویکرد را نباید از قلم بیندازیم. رویکرد یعنی زاویه و شیوه‌ی نزدیک شدن ما به مسئله، که به طور مستقیم بر حل مسئله اثر می‌گذارد.

پس طبیعی است که چابکی، برای کسی که این کلمه را هم‌خانواده‌ی ورزش و تحرک می‌داند، با پارکور تداعی شود و برعکس، کسی که چابکی را در ادبیات مدیریت استفاده می‌کند، آن را با فوتبال تداعی کند.